By: Vikelas Architects

Ο φάρος είναι μια εμφανής κατασκευή σχεδιασμένη να προσελκύει την προσοχή σε μια συγκεκριμένη τοποθεσία. 45 χρόνια μετά τον αρχικό σχεδιασμό του πύργου του Πειραιά από τους αρχιτέκτονες Ι. Βικέλα, Γ. Μολφέση και Α. Λοΐζο, η πρόσκληση για τον επανασχεδιασμό της πρόσοψης αποτέλεσε μια μοναδική ευκαιρία για τους Vikelas Architects να επαναπροσδιορίσουν το κτίριο με μια ολοκαίνουρια ταυτότητα που αναδεικνύει τη σημασία του λιμανιού και της πόλης.

Η πρότασή μας αποτελεί μια εμβληματική δήλωση για την τρέχουσα αναβάθμιση της πόλης του Πειραιά. Οραματιστήκαμε τον πύργο ως ένα «φάρο» στον σύγχρονο αστικό ορίζοντα που μεταμορφώνει τα φυσικά στοιχεία του περιβάλλοντος στην αρχιτεκτονική του. Ο πύργος συνδέει κατακόρυφα το νερό και τον ουρανό, ενσωματώνοντας την ουσία ενός ταξιδιού στη θάλασσα και εναρμονιζόμενος με το λιμάνι του Πειραιά. Δανειζόμενος από τα μοτίβα των κυμάτων της θάλασσας και των πετούμενων γλάρων, η πρόσοψη φέρει ελαφριά κυματοειδή πτερύγια που τυλίγουν τον πύργο. Παρόμοια με ένα ιστιοφόρο, ένα πλέγμα ύφανσης τοποθετείται στα πτερύγια και μειώνει τη θερμότητα στο εσωτερικό του κτιρίου, ενώ αντιστέκεται στην επίδραση του ανέμου.

Η νέα πρόσοψη αποτελείται από δύο στρώματα επένδυσης. Το πρώτο είναι ένα διαφανές σύστημα υαλοπετασμάτων που διατηρεί τη θερμική και ακουστική άνεση στο εσωτερικό, επιτρέποντας ταυτόχρονα τακτικά λειτουργικά ανοίγματα ανά πλέγμα. Το δεύτερο είναι μια κυματιστή δομή, που δημιουργείται με την ένταση ενός υφάσματος πάνω σε μια καμπυλωτή ατσάλινη κατασκευή, η οποία εκτείνεται κατά μήκος κάθε επιπέδου. Η προεξέχουσα δομή υποστηρίζεται από στενούς διαδρόμους συντήρησης που περιβάλλουν κάθε επίπεδο. Το ύφασμα, λόγω της φύσης του ως πλέγμα, διατηρεί την εξωτερική ορατότητα, ενώ η καμπυλωτή δομή πλαισιώνει τις θέες προς το λιμάνι και τη θάλασσα.

Ο σχεδιασμός στοχεύει στην ανάδειξη του κτιρίου τόσο κατά τη διάρκεια της ημέρας όσο και τη νύχτα, μέσω της χρήσης πλούσιου φωτισμού, που κάνει τα κύματα να λάμπουν στο σκοτάδι. Μια αίσθηση κίνησης και οπτικού ενδιαφέροντος κυριαρχεί στην επίσημη ταυτότητα του κτιρίου, ενώ το μήκος κύματος και το πλάτος προσεκτικά διαχειρίζονται για να ανταποκρίνονται σε συγκεκριμένα κριτήρια, όπως θέες, προσανατολισμός και εσωτερική χρήση. Στις ανατολικές και δυτικές πλευρές του κτιρίου, η κάθετη σκίαση είναι πιο κυρίαρχη, ενώ στη νότια πλευρά τα κύματα σταδιακά εξελίσσονται σε οριζόντια πτερύγια. Μια μάλλον διακριτική συστοιχία κυμάτων σχηματίζει το κέλυφος της βάσης του κτιρίου, ώστε η ίδια επίσημη γλώσσα να διατηρείται χωρίς να ανταγωνίζεται την ακεραιότητα του πύργου.

Ο πύργος θα γίνει ένα σύγχρονο κτίριο μεικτής χρήσης γραφείων και λιανικής, που αξίζει μια εξέχουσα και γενναιόδωρη είσοδο και χώρο υποδοχής. Η πρόταση προτείνει τη μετατροπή της υπάρχουσας καλυμμένης στοάς σε ένα γυάλινο αίθριο που θα φέρνει φυσικό φως στον πυρήνα της βάσης του κτιρίου, ενώ θα σχηματίζει την πέμπτη πρόσοψη της βάσης.

Συνολικά, ο σχεδιασμός στοχεύει σε ένα δυναμικό μοτίβο που αποφεύγει την τυπική επανάληψη και μια οργανική κυματοειδή αίσθηση που ενισχύει την εγγύτητα με το νερό. Η μακρόχρονη ακαμψία του κτιρίου αντικαθίσταται από μια ροή μορφής, ενώ ο πύργος προβάλλεται αρμονικά στον ορίζοντα του Πειραιά.